Zeka Geriliği

çocuk psikiyatrisi , çocuk psikiyatri uzmanı
çocuk psikiyatrisi , çocuk psikiyatri uzmanı

Zeka bir çok beceriyi içermektedir. Bu becerilerin bir alanında  iyi durumda olan bir kimse diğer alanlarda geri olabilir. Bu nedenle zeka düzeyi değerlendirilirken bütün beceriler( dil, yargılama, benzerlikler, genel bilgi, matematik becerisi vs.) bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Zeka düzeyi, kişinin klinik durumu, gözlenen uyum davranışı, test sonuçları birlikte  değerlendirilerek tespit edilir. Tanı için normal sosyal çevrenin beklentilerine uyum sağlama yetisinde azalmaya yol açan entelektüel kaybın olması gerekir.Toplumda zeka geriliği % 2-3 oranındadır. Erkeklerde kızlara göre biraz daha   fazla görülmektedir.

Nedenler:

–  Kalıtsal nedenler

–   Anne karnında iken  meydana gelen bazı nedenler( Down sendromu, anne karnında enfeksiyon geçirme, ilaçlar)

–  Gebelik sorunları , doğum sorunları  ( travma, erken doğum, oksijensiz kalma, plasenta yetmezliği vs.)

–  Çocukluk hastalıkları ( menenjit vs.)

–  Çevresel etkenler ( uyaran eksikliği, anne babanın nevrozu veya akıl hastalığı vs.)

–  Ve bilinmeyen nedenler ( yaklaşık % 30 – 40 oranındadır)

Zeka gerilikleri  hafif, orta, ağır ve çok ağır olarak sınıflandırılmaktadır.Hafif ile normal zeka arasında zekaya sahip olanlar ise sınırda zeka kapasiteli olarak değerlendirilmektedir.

  1. Hafif derecede zeka geriliği: Normal zeka yüz olarak kabul edilmektedir. Hafif düzeyde zeka geriliği olanların zeka puanları (IQ) 50- 70 arasındadır. Gelişimleri normal çocuklardan daha yavaştır; kendilerine bakım ve pratik ev işlerini yapabilirler. Okuma yazmada güçlükleri vardır. Akademik olarak altıncı sınıf düzeyini geçemezler. Akademik yetenek yerine, fazla beceri gerektirmeyen pratik el işlerini yapabilirler.
  2. Orta derecede zeka geriliği:  Testlerde zeka puanları 35- 50 arasında çıkar. Kendilerine bakım ve motor becerileri geridir.Okul öncesi çağda konuşmayı ve iletişim kurmayı öğrenebilirler. Bazıları yaşam boyu denetim gerektirir. Okulda ilerleyemezler. Bir bölümü okuma, yazma, sayı saymayı öğrenebilirler. Eğitim programları ile sınırlı yetenekleri geliştirilebilir, temel bazı becerileri kazanabilirler. Akademik olarak en fazla 2. Sınıf düzeyini geçemezler. Yetişkin çağda denetim altında bazı basit , pratik işler, yapabilirler.
  3. Ağır derecede zeka geriliği: Zeka düzeyleri 20-35 arasındadır. Organik  nedenler söz konusudur. Bu nedenle bazı motor bozukluklar, sinir sisteminde önemli zedelenmeler bulunur. Temizlik ve kendilerine  bakabilmeyi sınırlı düzeyde yapabilirler. 7-8 yaşında sınırlı düzeyde konuşmayı öğrenebilirler. Ömür boyu başkasının bakımına muhtaçtırlar.

   4.   Çok ağır derecede zeka geriliği : Zeka puanları  20’ nin altındadır. Bunlarda da organik  nedenler bulunur. Motor bozukluk nedeni ile çoğu hareket edemezler. İdrar ve dışkılarını tutamazlar. İlkel düzeyde sözsüz iletişim kurabilirler. Bazıları çok hareketlidirler, sürekli ağlar, anlaşılmaz sesler çıkarırlar, sağa sola vururlar. Bazıları hareketsiz ve sessizdirler.Tamamen başkasının bakımına muhtaçtırlar.

 Zeka geriliği olanlar zor öğrenirler.  Tekrarlayan anlatımlara ihtiyaç duyarlar.

Yavaş düşünür ve tepki verirler.

Somut düşünürler, soyut konularda zorluk çekerler. Örn. açık göz dediğinizde o kişinin gözünün açık olduğunu düşünürler.

Yüz ifadelerini tanımakta güçlük çekerler. Öğrendikleri bilgilerden genel sonuçlar çıkaramazlar.

 

   Zeka geriliği olanların  yaklaşık % 85’i hafif düzeyde, % 10’u orta düzeyde, % 5’i ağır düzeyde zeka geriliği olan  vakalardır. Erkek kız oranı yaklaşık  1,5/ 1 ‘dir.

Mental retardasyon’u olanlarda ruhsal bozukluk oranı normal popülasyona göre 2-3 kat fazladır. En sık görülen ruhsal sorunlar, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, duygu durum bozuklukları, yaygın gelişimsel bozukluklar, basmakalıp davranış bozukluklarıdır.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.